Tragedia gdyńska II (wg szkicu z 1972 r.)

Tragedia Gdyńska II, z dopiskiem na odwrociu pracy: Grudzień r. 1970, przedstawia postać Zbigniewa Godlewskiego, zabitego 17.12.1970 r. w okolicy przystanku kolejki Gdynia-Stocznia, niesionego przez tłum ludzi. Praca ta datowana jest na rok 1980. Pierwszą tragedię w formie asamblażu Maksymilian Kasprowicz stworzył jednak rok wcześniej, w 1979 r. (obraz znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku – Tragedia gdyńska I), o nieco odmiennej koncepcji – czarno-czerwonej, pionowej kompozycji z rękawicami. Na płótnie z tyłu znajduje się też informacja, że praca powstała według szkicu z 1972 r. – co ma istotne znaczenie. Rysunek prawdopodobnie się nie zachował. W zbiorach Muzeum Miasta Gdyni znajduje się natomiast właśnie ten asamblaż. Gdyby szkic przetrwał, byłby jedną z najwcześniejszych prac upamiętniających Grudzień ‘70. Dlaczego prace z Muzeum Narodowego w Gdańsku i Muzeum Miasta Gdyni, odnoszące się do tego samego wydarzenia, powstałe w tak krótkim odstępie czasowym, są tak różne od siebie? Czyżby rok 1980 wyzwolił w artyście chęć powrotu do swojego pierwotnego – szkicowego pomysłu, wyrażającego dosłowność zapisu historycznego?

Asamblaż wykonany jest na lnianym płótnie, naciągniętym na drewniane krosna. Przy użyciu farb polimerowych – jak napisał na odwrociu pracy sam artysta – w geometryczny sposób namalował tło, prawdopodobnie drzwi, w odcieniach niebieskiego, granatowego i szarego, na których niesiony był zabity. Główną część asamblażu stanowią robocze rękawice z fragmentów tkanin, skóry licowej oraz dwoiny. Niektóre z nich zostały pokryte farbą, najprawdopodobniej tą samą, która użyta została do namalowania tła. W dolnej części pracy umieścił kilka rzędów zachodzących na siebie rękawic roboczych ze skóry i brezentu, w kolorze naturalnym (brąz, beż), ułożonych palcami do góry. Nad nimi unosi się postać człowieka leżącego, ułożona również z rękawic pomalowanych na kolor ciemnoniebieski. Praca sygnowana jest z lewej strony, nad dolnym pasem rękawic – Max Kasprowicz – podpis jest lekko przysłonięty palcami jednej z rękawic.