Wrycza Józef
Wrycza Józef ps. Rawycz (1884-1961). Podpułkownik, kapelan Wojska Polskiego, działacz Stronnictwa Narodowego, prezes Rady Naczelnej Tajnej Organizacji Wojskowej Gryf Pomorski.
1884-1918
Urodził się 4.02.1884 r. w Zblewie, syn Franciszka ze szlacheckiego rodu Wrycza-Rekowskich i Franciszki z d. Trocha. Naukę rozpoczął w szkole ludowej w Zblewie. W latach 1894-1899 uczęszczał do Collegium Marianum w Pelplinie, a w 1902-1903 do gimnazjum w Chełmnie. Tu należał do tajnej organizacji filomackiej. Z tego powodu musiał przenieść się do gimnazjum w Wejherowie, gdzie w 1904 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. W latach 1904-1908 studiował w Seminarium Duchownym w Pelplinie i 23.02.1908 r. otrzymał święcenia kapłańskie.
W 1914 r. odbył służbę wojskową w armii niemieckiej w charakterze sanitariusza. W listopadzie 1918 r. wybrano go posłem na Sejm Dzielnicowy do Poznania, który miał miejsce w dniach 3-5.12.1918 r.
1919-1923
Został aresztowany 28.01.1919 r. przez mający zapobiec wybuchowi powstania w Chełmży oddział Grenzschutzu. Osadzono go w tamtejszym więzieniu, a następnie w twierdzy w Grudziądzu. Postawiono mu zarzut zdrady stanu. Na skutek interwencji Rady Ludowej w Toruniu zwolniony 24.07.1919 r.
W końcu września tego roku udał się do Poznania, gdzie wstąpił w szeregi Wojska Polskiego. Otrzymał przydział do Inowrocławia do Pułku Strzelców, późniejszego 63. pułku piechoty stacjonującego w Toruniu, na stanowisko sanitariusza, a następnie kapelana w stopniu kapitana. W grudniu awansowany do stopnia majora. Wygłosił kazanie podczas ceremonii zaślubin Polski z morzem 10.02.1920 r. w Pucku.
Na początku maja tegoż roku wyruszył z 63. pułkiem piechoty na front polsko-bolszewicki. Był czynnym uczestnikiem Bitwy Warszawskiej. W listopadzie 1921 r. awansowany do stopnia podpułkownika.
1924-1961
W lutym 1924 r. wystąpił z armii i wrócił na Pomorze, gdzie został wikarym w Kowalewie, a następnie proboszczem w Wielu. Będąc jednym z czołowych działaczy Stronnictwa Narodowego na Pomorzu, pozostawał w ostentacyjnej opozycji do ówczesnego systemu politycznego. Należał do zwolenników ostrego kursu wobec Niemiec, stąd znalazł się w chwili wybuchu II wojny światowej na liście przeznaczonych do aresztowania. Ukrywał się przez cały okres okupacji. W lipcu 1941 r. został prezesem Rady Naczelnej Tajnej Organizacji Wojskowej Gryf Pomorski. Na początku 1943 r. wycofał się z czynnej działalności w Gryfie w związku z sytuacją w jego kierownictwie. Nadal przypuszczalnie utrzymywał inne kontakty konspiracyjne. W działaniach powojennych przypisuje się mu kierownictwo (pod ps. Śmiały) podziemnej organizacji zbrojnej (IV Dywizji Pomorskiej Armii Krajowej). Wydaje się jednak, że była to prowokacja organów bezpieczeństwa.
Zaraz po wojnie wrócił na probostwo w Wielu, jednak w wyniku szykan nowych władz przeniesiony został do Tucholi. W wieku 75 lat przeszedł na emeryturę.
Zmarł 4.12.1961 r. w Tucholi.
autor: Krzysztof Steyer (2006 r.)
