Tym Wacław
Tym Wacław (1904-1993). Podpułkownik Wojska Polskiego, I oficer operacyjny sztabu Lądowej Obrony Wybrzeża.
Życiorys
Urodził się 10.05.1904 r. w Drozdowie, pow. Maków Mazowiecki. W 1915 r., w ramach powszechnej ewakuacji zarządzonej przez władze carskie, znalazł się w Rosji, w mieście Klimowicze w guberni mohylewskiej, gdzie ukończył 3 klasy rosyjskiego gimnazjum. Do kraju wrócił z rodzicami w 1918 r. i zamieszkał w Szelkowie koło Pułtuska. Zdał tam w 1924 r. maturę, a w 1925 r. - kurs unitarny Szkoły Podchorążych w Warszawie i został skierowany do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu. W stopniu podporucznika artylerii rozpoczął w 1927 r. służbę w 2. Pułku Artylerii Ciężkiej w Chełmie Lubelskim, gdzie pełnił m.in. funkcję dowódcy plutonu, a następnie baterii, a także oficera placu typ 1. W 1929 r. awansował do stopnia porucznika artylerii.
Jako absolwent (1934-1936) Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie został w 1936 r. oficerem operacyjnym 16. Dywizji Piechoty, a 19.03.1938 r. mianowany kapitanem dyplomowanym artylerii oraz odznaczony Krzyżem Zasługi za wyniki w szkoleniu wojska. Od 1.12.1938 r. oficer taktyczny w Dowództwie Obrony Wybrzeża Morskiego, a od 12.07.1939 r. I oficer operacyjny sztabu Lądowej Obrony Wybrzeża [LOW]. Współpracował z mjr. dypl. Józefem Szerwińskim przy opracowywaniu planów obrony Wybrzeża i Gdyni oraz uczestniczył w bezpośrednich przygotowaniach do ich wprowadzenia w życie.
Od 1.09. do 19.09.1939 r. brał czynny udział w działaniach obronnych LOW. Od zakończenia walk w obronie Gdyni na Kępie Oksywskiej, do końca wojny przebywał w niemieckim oflagu, najpierw Prenzlau II A, następnie Neubrandenburg II E i Gross-Born II D. W styczniu 1945 r. wziął udział w 2-miesięcznym marszu ewakuacji obozu do Sandbostel I B koło Bremy. Już w drodze do oflagu zaczął zbierać relacje i uzupełniać własne informacje o przebiegu przygotowań i walk LOW. Po uwolnieniu przez wojska brytyjskie, w kwietniu 1945 r. znalazł się w Anglii, gdzie w latach 1945-1947 służył w Biurze Historycznym Marynarki Wojennej przy Sztabie Głównym Polskich Sił Zbrojnych początkowo w Great Malvern w Worcester, następnie w Londynie, porządkując (przepisując i nierzadko odtwarzając) pozyskane od innych oficerów notatki dotyczące obrony Wybrzeża. 31.03.1946 r. awansował do stopnia komandora podporucznika. Do Polski wrócił we wrześniu 1947 r.
W kraju najpierw podjął pracę w Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie, a po roku służby jako wykładowca, wobec trudnej sytuacji na stalinizującej się uczelni, poprosił o zwolnienie ze służby wojskowej. Wyjechał do Lublina, gdzie długo pozostawał bez pracy. Wreszcie podjął pracę w przedsiębiorstwie utylizacji odpadów Bacutil. 31.01.1949 r. z etykietką sanacyjnego oficera został bez uzasadnienia zwolniony. 1.03.1949 r. zatrudniony został w Lubelskim Zarządzie Aptek, gdzie szczęśliwie przepracował do emerytury, na którą przeszedł w 1973 r.
Nieustannie podtrzymywał i szukał nowych kontaktów z uczestnikami walk na Wybrzeżu. Stale opracowywał notatki o obronie Wybrzeża i podejmował starania ich publikacji, co udało się dopiero po 1956 r.
W 1973 r., rozkazem MON [Ministerstwo Obrony Narodowej], został awansowany na stopień podpułkownika. Odznaczony Krzyżem Zasługi, Virtuti Militari V klasy oraz Krzyżem Walecznych.
Autor szeregu artykułów oraz współautor: z B. Wrońskim, Działania na morzu i na wybrzeżu w roku 1939 [w:] Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej, T. I, cz. 5, Londyn 1962, z A. Rzepniewskim, Gdynia 1939 Relacje uczestników walk lądowych, Gdańsk 1979 i Kępa Oksywska 1939. Relacje uczestników walk lądowych, Gdańsk 1985. Spod jego pióra wyszło wiele komentarzy i uwag do innych publikacji traktujących o obronie Wybrzeża. W swojej ostatniej publikacji: Prawda i legenda o Gdyńskich Kosynierach, zamieszczonej w „Roczniku Gdyńskim” w 1991 r., nr 10, podjął próbę odmitologizowania i odfałszowania postaci Kazimierza Rusinka - „komendanta czerwonych /gdyńskich/ kosynierów”, który przez wiele lat, m.in. jako wiceminister kultury PRL [Polska Rzeczpospolita Ludowa] poprzez moderowanie publikacji na temat LOW tworzył swój mit „jedynego prawdziwego” obrońcy Gdyni i Wybrzeża we wrześniu 1939 r.
W. Tym zmarł 1.10.1993 w Lublinie.
autor: Mariusz Kardas (2009 r.)
