Trzasko-Durski Karol

Trzasko-Durski Karol (1894-1971). Komandor, dowódca Morskiego Dywizjonu Lot­niczego, szef Polskiej Misji Morskiej w Gibraltarze. Jego imię nosi Gdyńska Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni.

• 
  Kmdr por. Karol Trzasko-Durski
• 
  Kmdr por. Karol Trzasko-Durski
• 
  Kmdr por. Karol Trzasko-Durski podczas zawodów hippicznych w Warszawie
• 
  Kmdr por. Karol Trzasko- Durski na hydroplanie Latham

Edukacja, udział w I wojnie światowej

Urodził się 22.02.1894 r. w Grazu w Austrii. Ojciec był generałem austriackim w Polsce, dowódcą II Brygady Legionów, zweryfikowanym w stopniu generała broni. Matka była Austriaczką.

Ukończył Wyższą Akademię Morską w Fiume, po czym rozpoczął służbę na okrętach na Mo­rzu Adriatyckim. Służył głównie na pancernikach, z czasem zainteresował się lotnictwem morskim. Na własną prośbę skierowany na kurs obserwatorów do Poli, przeszedł kurs pilotażu na hydroplanach w szkole lotniczej w Copado.

W działaniach bojowych I wojny światowej brał udział jako pilot i oficer operacyjny. W 1916 r. awansował do stopnia porucznika i do końca wojny był instruktorem lotnictwa, następnie zastępcą komendanta w różnych szkołach lotniczych.

Marynarka Wojenna, Morski Dywizjon Lotniczy w Pucku

Po wojnie wrócił do Polski i w styczniu 1919 r. został przyjęty w stopniu kapitana do Marynarki Wojennej. W maju stanął na czele Referatu Lotnictwa Morskiego utworzonego w Departamencie dla Spraw Morskich.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej wysłany został za granicę jako komendant transpor­tu amunicji z Salonik do Gdańska. Wrócił w paździer­niku 1920 r. i w sztabie Dowództwa Wybrzeża Morskiego objął funkcję kierownika Referatu Organizacyjne­go, zajmując się sprawami lotnictwa mors­kiego; we Włoszech kupował i odbierał wodnosamoloty.

Później pełnił służbę na jednostkach pływających floty. W latach 1926-1927 był dowódcą transportowca Warta, na którym przywoził sprzęt i materiały wojskowe z Francji do Gdyni, wcześniej przez 6 lat dowodził kanonierkami Generał Haller, Komendant Piłsudski oraz minowcem Jaskółka.

W lutym 1927 r. w stopniu komandora podporucznika pilota obserwa­tora został dowódcą Morskiego Dywiz­jonu Lotniczego w Pucku.

W latach 1927-1930 pozycja lotnictwa morskiego oraz jego wewnętrzna organiza­cja dzięki Karolowi Trzasko-Durskiemu uległy wzmocnieniu, a to wpłynęło na ożywienie współpracy z flotą wojenną. W 1930 r. w „Przeglądzie Lot­niczym” zamieścił artykuł Współdziałanie lotnictwa morskiego przy obronie wybrzeża. 1.01.1931 r. awansował na komandora porucznika.

Kierownictwo Marynarki Wojennej – lotnictwo morskie

29.04.1933 r. zdał obowiązki dowódcy Morskiego Dywizjonu Lotniczego i komendanta garnizonu Puck, a 6 maja objął stanowisko szefa Szefostwa Lotnictwa Morskiego KMW [Kierownictwo Marynarki Wojennej], które zostało utworzone w miejsce Referatu Lotnictwa Morskiego, i rozpoczął penet­rowanie rynku światowego w celu znalezie­nia odpowiednich wodnosamolotów na po­trzeby puckiego Morskiego Dywizjonu Lot­niczego i pińskiej Rzecznej Eskadry Lot­niczej – prowadził negocjacje z wy­twórniami z Francji, Wielkiej Brytanii, Ho­landii, Włoch, Niemiec, Szwecji i Norwegii, a nawet Stanów Zjednoczonych.

W 1938 r. zaangażował się w sprawę kupna we Włoszech wodnosamolotów Cant Z-506 B Airone. Latem następnego roku wizyto­wał wytwórnię w Monfalcone koło Triestu, gdzie produkowano Canty. Dążył do moder­nizacji i rozbudowy puckiego Morskiego Dywizjonu Lotniczego i piń­skiej Rzecznej Eskadry Lotniczej.

Polska Misja Morska na Gibraltarze

Wybuch wojny zastał go w Warszawie, skąd 5 września razem z innymi pracownikami KMW został transportem kolejowym ewakuo­wany na Wschód. Komendantem tego trans­portu był kadm. Xa­wery Czernicki, który po przybyciu 22.09.1939 r. do Deraźnego zezwolił wszystkim chętnym na samodzielne przedzieranie się na tereny zajęte przez Niemców lub do innych państw.

Kmdr por. K. Trzasko-Durski w paź­dzierniku 1939 r. dotarł przez Szwecję do Wielkiej Brytanii. Tam powierzono mu dowodzenie tworzącą się bazą szkolną na ORP Gdynia. 19.06.1942 r. został wyznaczony na szefa Polskiej Misji Morskiej w Gibraltarze, w 1943 r. został starszym oficerem Polskiej Marynarki Wojennej na Morze Śródziemne.

Lata powojenne

W 1945 r. wrócił do KMW w Londynie, gdzie kierował Wydziałem Wywiadu Obronnego, 3.05.1945 r. awansowany do stopnia komandora.

Pozostał na emigracji. Zmarł 18.05.1971 r. w Toronto w Kanadzie i tam został pochowany. 11.07.1995 r. jego imię przyjęła Gdyńska Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni.

autor: Walter Pater (2006 r.)