Liga Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej

Powstała z połączenia się w 1928 r. LOPP [Liga Obrony Powietrznej Państwa] (założonej w 1923 r.) i Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej (założonego w 1921 r.). Celem LOPP było krzewienie idei rozwoju polskiego lotnictwa i obrony przeciwlotniczej. 20.01.1934 r. LOPP uznana została za stowarzyszenie wyższej użyteczności publicznej. Do LOPP wstępowały początkowo organizacje społeczne. Z czasem powstawały koła LOPP w instytucjach administracji państwowej. Rozwój Ligi umożliwił powołanie 1.05.1931 r. Komitetu Morskiego LOPP, któremu przewodniczył dowódca floty kmdr Józef Unrug. LOPP była organizatorem zbiórki pieniężnej na Pożyczkę Lotniczą, Tygodnia Lotniczego oraz wielu innych wydarzeń i imprez.

Powstanie LOPP – 1928 r.

Powstała z połączenia się w 1928 r. LOPP (założonej w 1923 r.) i Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej (założonego w 1921 r.). Popularną formą realizacji celów statutowych był Tydzień Lotniczy. Stały program obchodów (nabożeństwo, defilada, akademie, wystąpienia przedstawicieli władz, publiczne zbiorki pieniędzy na Fundusz LOPP) był uzupełniany wieloma imprezami odpowiednimi do lokalnych potrzeb i możliwości, jak bale, koncerty, wystawy obrazów, zawody sportowe, konkursy. Pierwszy Tydzień Lotniczy odbył się we wrześniu 1924 r.

Rozporządzeniem Rady Ministrów z 20.01.1934 r. LOPP uznana została za stowarzyszenie wyższej użyteczności publicznej. O jej popularności świadczy liczba członków – w 1937 r. wyniosła 1,5 mln.

Od 1939 r. LOPP była organizatorem zbiórki pieniężnej na Pożyczkę Lotniczą. Prezesem LOPP był gen. L. Berbecki. W Gdyni zorganizowano po raz pierwszy Tydzień Lotniczy w 1925 r., pomimo braku miejscowego koła LOPP.

Zebranie założycielskie LOPP w Gdyni odbyło się 10.12.1926 r. w hotelu Adama Słupskiego.

Członkowie LOPP

Do LOPP wstępowały początkowo organizacje społeczne (Towarzystwo Przemysłowców i Samodzielnych Rzemieślników, Związek Pracowników Pocztowych i Telegrafów w Gdyni, Cech Piekarski, Stowarzyszenie Właścicieli Nieruchomości i inne).

Z czasem powstawały koła LOPP w instytucjach administracji państwowej. Rozwój Ligi umożliwił powołanie 1.05.1931 r. Komitetu Morskiego LOPP, któremu przewodniczył dowódca floty kmdr Józef Unrug. Od następnego roku do wojny prezesem Komitetu Morskiego LOPP był nieprzerwanie kmdr dypl. Stefan Frankowski.

Komitet Morski LOPP, należąc do Związku Towarzystw w Gdyni, zapewniał organizację Tygodnia Lotniczego w sposób skoordynowany z innymi inicjatywami, tym bardziej, że Tydzień Lotniczy – z zawsze atrakcyjnymi imprezami – odbywał się najczęściej w sezonie turystycznym (czerwiec, lipiec).

Koło Pań LOPP

Od 19.10.1932 r. działało w Gdyni Koło Pań LOPP, kierowane najpierw przez Marię Szaniawską, żonę wicekomisarza rządu, a od 1933 r. przez Zofię Łęgowską, żonę dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni. Koło organizowało kursy obrony cywilnej dla kobiet, reagowało także na inne sygnały zagrożenia. Wymowną inicjatywą było wystąpienie (po wiecu w Domu Ludowym) 12.02.1933 r. z apelem „do żon i matek niemieckich i do kobiet polskich” o wspólną ochronę pokoju. Inicjatywa ta nastąpiła po rewizjonistycznym wystąpieniu nowego kanclerza Niemiec Adolfa Hitlera.

W 1935 r. powstało Koło Pań LOPP w Chyloni.

Odznaczeni

W 1933 r. obchodzono X-lecie LOPP (odznaki LOPP otrzymali: złotą – inż. W. Komocki, dr W. Pikor, inż. Włodzimierz Szaniawski, kadm. J. Unrug; srebrną – Maksymilian Berger, rotmistrz Kopaczyński; brązową – dr Aleksander Flisowski, kpt. Stanisław Kukiełka, Henryka Ordyńcowa, kpt. Leon Przybytko, Maria Szaniawska, Leon Staniszewski, Józef Tarnawski). Podczas X Tygodnia Lotniczego (maj) odbył się konkurs modeli latających na Polanie Redłowskiej, zaś 10 września na lotnisku w Rumi – V Krajowy Lotniczy Konkurs Turystyczny.

Działalność

LOPP była również głównym organizatorem uroczystości związanej z rocznicą tragicznej śmierci popularnych w Gdyni pilotów sportowych: Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury (13.09.1932 r.).

Na początku 1934 r. w LOPP odbył się kurs szybowcowy (Koło Szybowcowe LOPP liczyło 80 członków, prezesem został inż. W. Komocki).

Zorganizowano też zbiórkę na zakup samolotu City of Warsaw dla polskiej reprezentacji w Challenge’u.

W lutym 1934 r. powstało Koło Portowe LOPP w porcie. Podczas XIII Tygodnia Lotniczego przeprowadzono po raz pierwszy ćwiczenia zaciemnienia miasta.

W 1937 r. powstało Koło Kaszubskie LOPP w Chyloni. Prezesem był Jan Pohnke, wiceprezesem – Józef Brauer i Franciszek Piotrowski.

Narastające zagrożenie wojną mobilizowały LOPP do zadań związanych z dozbrajaniem armii (Pożyczka Lotnicza), a także z przygotowaniem miasta i jego mieszkańców do obrony (organizacja, wyposażenie i szkolenie personelu Obrony Przeciwlotniczej, organizacja sieci posterunków obserwacyjno-meldunkowych, maskowanie oświetlenia, budowa wzorcowych schronów przeciwlotniczych i przeciwgazowych, ratownictwo i zaopatrywanie ludności w środki ochrony). Przygotowywano schrony przeciwlotnicze, współpracowano z innymi organizacjami służącymi celom przysposobienia wojskowego i obrony cywilnej.

autor: Ryszard Toczek (2006 r.)