Fangrat

Kawiarnia przy skwerze Kościuszki (dom Szczęsnowicza). Prowadzili ją od końca lat 20. XX w. małżonkowie Teresa i Władysław Fangratowie.

• 
  Spacer rodziny Fangrat i Florentyny Schleckenschlaeger po molo Południowym (pani Fangrat pierwsza z lewej).
• 
  Budynek przy Skwerze Kościuszki 24, w którym mieściła się kawiarnia Fangrat, fotografia z czasów okupacji niemieckiej.
• 
  Mlecznik z podstawką z lokalu Fangrat w Gdyni.

Historia

Mirosława Walicka [w:] Gdynia. Pejzaż sprzed wojny pisała:

„U Fangrata zbierała się śmietanka towarzyska Gdyni. O godz. 11 spotykali się ludzie interesu: shiphandlerzy, żeglugowcy. O godz. 13 zjawiały się panie, aby zademonstrować nowe kapelusze i podzielić się najświeższymi ploteczkami. Pierwszą damą Gdyni była admirałowa Unrużyna, Konkurowała z nią komandorowa Frankowska, zwana powszechnie Marią Różą.”

Przez jakiś czas w kawiarni odbywały się słynne Wieczory czwartkowe organizowane przez artystę malarza Zygmunta Cywińskiego, a on sam tutaj też wielokrotnie wystawiał swe akwarele. W. Fangrat zajmował się organizacją cukierni, za barem urzędowała Teresa. Z czasem prowadzenie kawiarni przejąć miał jedyny syn Bogumił, przygotowywany do zawodu cukiernika i kupca. Los jednak zrządził inaczej. Syn poległ 16.09.1939 r. na Oksywiu. Po kapitulacji miasta cukiernię zajęli Niemcy. Przetrzymywali w niej pierwszych zakładników gdyńskich. Aresztowany został także W. Fangrat i wywieziony do obozu koncentracyjnego Stutthof, w którym zmarł.

Po wojnie, w grudniu 1945 r., T. Fangrat otworzyła ponownie kawiarnię i prowadziła ją przez kilka lat. Na pewno do 1949 r. – zachowało się bowiem jej pismo do władz miasta z prośbą o rozłożenie na raty podatku konsumpcyjnego. Kawiarnię otaczała coraz większa atmosfera wrogości.

„Trzeba, by nasze organizacje partyjne wyostrzyły czujność w stosunku do innego rodzaju obcych i wrogich elementów, jak np. różnego rodzaju obszarników, przemysłowców, niebieskich ptaków i spekulantów wychowanych w cieplarnianej atmosferze Fangrata, szerzycieli reakcyjnych plot, roznosicieli zarazków kosmopolityzmu” – grzmiał 30.11.1949 r. I sekretarz KM PZPR [Komitet Miejski Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej] Jan Olejniczak.

Wykończona domiarami musiała Fangratowa w końcu ustąpić i kawiarnię „oddać państwu”.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)