Dobrowolski-Doliwa Grzegorz

Dobrowolski-Doliwa Grzegorz (1898-1952). Major dyplomowany Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej, stracony w 1952 r. w więzieniu w Warszawie. Odznaczony Krzyżem Walecznych. Prywatnie był szwagrem ministra i wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego.

Grzegorz Dobrowolski-Doliwa

1898-1918

Urodził się 9.06.1898 r. w Jelisawetgradzie, ojciec był kierownikiem młyna. W 1909 r. wraz z siostrami Stanisławą, Marią i Zofią został wysłany do szkoły realnej w Odessie, którą skończył w 1916 r. Rozpoczął naukę w Instytucie Handlowym w Kijowie, ale 1.02.1917 r. przeniósł się do Jelisawetgradzkiej Oficerskiej Szkoły Kawalerii. Skończył ją i 2.03.1918 r. wstąpił do 5. Pułku Ułanów II Korpusu gen. Józefa Hallera. Po bitwie z Niemcami pod Kaniowem 11.05.1918 r. dostał się do niewoli, po 2 dniach uciekł i pojechał do Odessy, gdzie matka z rodziną męża prowadziła hotel.

1918-1926

W sierpniu 1918 r. wszedł do Polskiej Organizacji Wojskowej w Odessie idącej na odsiecz Lwowa. W listopadzie 1918 r. dostał się do niewoli ukraińskiej i został uwięziony w obozie w Tarnopolu. W kwietniu 1919 r. uciekł z obozu i został adiutantem komendanta POW Krzysztofa Siedleckiego, który w lipcu wysłał go z raportem wywiadowczym do Polski. Został aresztowany na granicy rumuńskiej, 3 miesiące przebywał w obozie w Biecau. Zwolniony we wrześniu 1919 r. pojechał do Warszawy, tam płk Walery Sławek odznaczył go Krzyżem Walecznych.

W listopadzie 1919 r. udał się z misją wojskową do Kamieńca Podolskiego na rozmowy z atamanem ukraińskim Symonem Petlurą. W kwietniu 1920 r. przy rządzie ukraińskim została utworzona misja wojskowa płk. W. Sławka, a G. Dobrowolski-Doliwa został jego oficerem łącznikowym. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej misję przeniesiono do Winnicy, gdzie utworzono dowództwo etapu Wojsk Polskich na Ukrainie, którego stery objął gen. Jan Romer, a Doliwa był jego adiutantem. W lipcu 1920 r. był dowódcą taborów ciężkich, potem dowódcą plutonu w szwadronie technicznym 1. Pułku Szwoleżerów. Po zakończeniu działań wojennych został skierowany do Oddziału II Wojska Polskiego w Warszawie, Wydziału IV Biura Wywiadowczego – Wschód. Pracował tam do października 1921 r. W sierpniu 1922 r. ukończył kurs dowódców szwadronu w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Następnie służył jako dowódca plutonu i adiutant dowódcy 22. Pułku Ułanów w Redzynie. W kwietniu 1924 r. został skierowany do 6. Pułku Ułanów w Stanisławowie jako dowódca szwadronu. Przebywał tam do jesieni 1926 r., przechodząc 2-miesięczny kurs obserwatorów lotniczych w 2. Pułku Lotnictwa w Krakowie.

1927-1945

Jesienią 1926 r. wrócił do Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w Warszawie, do wydziału ewidencyjnego, następnie do wydziału wywiadowczego, skąd oddelegowano go na praktykę do Departamentu Konsularnego MSZ [Ministerstwo Spraw Zagranicznych]. Po 4-miesięcznym przeszkoleniu, jesienią 1927 r., został przeniesiony do pracy w Konsulacie RP w Mińsku Białoruskim jako referent prasowy. Pracował tam do lipca 1930 r.

Po powrocie z Mińska skończył 2-letnie studia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, po których został skierowany – w stopniu majora – do służby w 17. Pułku Ułanów w Lesznie, a wiosną 1938 r. do 9. Pułku Ułanów w Trembowli.

W sierpniu 1939 r. był kwatermistrzem brygady w Podolskiej Brygadzie Kawalerii w Stanisławowie, a gdy wybuchła wojna – kwatermistrzem Grupy Operacyjnej Kawalerii gen. Romana Abrahama, walczącej na osi Poznań – Warszawa. Po kapitulacji razem z dowódcą obrony Warszawy gen. Juliuszem Rómmlem został osadzony w twierdzy Konigstein. W 1943 r. zwolniony z obozu jenieckiego w Murnau – podawał się za Ukraińca, został wysłany do płk. Alfreda Bisanza, ukraińskiego kierownika Wydziału Narodowościowego Guberni Galicyjskiej we Lwowie.

Ze Lwowa pojechał do Warszawy, gdzie nawiązał kontakt z Władysławem Niedenthalem ps. Karol – pracownikiem Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej i pod pseudonimem Twardy przystąpił do pracy wywiadowczej. W listopadzie 1944 r. został aresztowany, do 15.01.1945 r. siedział w więzieniu Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie. Później został przewieziony do obozu koncentracyjnych w Gross-Rossen, następnie Dora i Bergen-Belsen, wyzwolonego 14.04.1945 r. przez Amerykanów.

Kara śmierci

W 1950 r. wrócił do Polski. Odmówiono mu prawa pobytu w Gdyni, gdzie mieszkała jego żona Zofia Dobrowolska, pojechał więc do matki do Warszawy. 16.09.1950 r. został aresztowany i oskarżony przez szefową Wydziału VII płk Helenę Wolińską o szpiegostwo, działalność antyradziecką i antysocjalistyczną. Skazano go „na karę śmierci z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze i przepadkiem całego mienia na rzecz Skarbu Państwa”. Został stracony w więzieniu mokotowskim 12.01.1952 r.

Na prośby o podanie miejsca pochówku żona otrzymała w maju 1958 r. odpowiedź, że „Naczelna Prokuratura Wojskowa nie może wskazać miejsca pochowania zwłok męża obywatelki, ponieważ nie prowadzono ewidencji mogił więźniów straconych”. W tym samym roku Najwyższy Sąd Wojskowy odrzucił wniosek o wznowienie postępowania. Dopiero postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z 24.02.1993 r. wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego uznano za nieważny – na mocy ustawy „o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego”. Na cmentarzu Witomińskim, na grobie syna Jerzego Dobrowolskiego-Doliwy, znajduje się symboliczna tablica upamiętniająca mjr. G. Dobrowolskiego-Doliwę.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)