Budynek biurowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Autor projektu: Roman Piotrowski

Data projektu/budowy: 1934-1936

Lokalizacja: Gdynia – Śródmieście, ul. 10 Lutego 24, róg ul. 3 Maja

• 
  Budowa budynku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – zdjęcie archiwalne.
• 
  Budynek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie siedziba Urzędu Miasta Gdyni) – zdjęcie współczesne.
• 
  Budynek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie siedziba Urzędu Miasta Gdyni) – zdjęcie współczesne, widok od strony ul. 3 Maja.
• 
  Budynek biurowy ZUS – zachowana oryginalna, metalowa krata, elewacja.
• 
  Budynek biurowy ZUS – klatka schodowa.
• 
  Budynek biurowy ZUS – zachowane oryginalne drzwi wewnętrzne.

Architektura i historia

Budynek mieszczący obecnie Urząd Miejski w Gdyni, zaprojektowany w 1934 r. przez Romana Piotrowskiego dla Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych, zrealizowany został w ciągu dwóch kolejnych lat już dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Budynek na przestrzeni lat pełnił różne funkcje i był siedzibą wielu instytucji, urzędów, zakładów i biur. Od 1952 r. mieścił siedzibę Polskich Linii Oceanicznych, dlatego też potocznie nazywany jest budynkiem PLO.

Na kartach historii budynek R. Piotrowskiego zapisał się także za sprawą centrum wieczornego i kulturalnego życia miasta, które przez wiele lat stanowiła mieszcząca się w nim  Cafe Bałtyk. W kawiarni tej Zygmunt Cywiński organizował Wieczory czwartkowe poświęcone sztuce, muzyce, literaturze, a pośród zapraszanych przez niego gości znaleźli się m.in. Tadeusz Boy-Żeleński, Melchior Wańkowicz czy Maria Dąbrowska.

Kompozycja architektoniczna budynku oparta została na zestawieniu brył o różnych wysokościach i kształtach, co nadaje mu geometryczny i zarazem dynamiczny charakter. Podkreśla to przede wszystkim zaokrąglona część budynku, która wraz z przeszkleniami elewacji funkcjonuje jako charakterystyczny element zarówno samego projektu, jak i stylu. Przeszklenia przyjmują formę okien wstęgowych, przebiegających przez całą długość budynku. Elewacje wykończono gładkimi płytami z jasnego piaskowca, które tworzą ciekawy kontrast kolorystyczny z częścią parteru, wykończoną ciemnym granitem. Analogiczny do niego kolor otrzymała również żelazna brama zlokalizowana od strony ul. 10 Lutego. Skonstruowana została z połączonych ze sobą niedużych okręgów, tworzących efektowną, ażurową przesłonę.

Forma architektoniczna oraz sposób wykończenia budynku korespondują ze znajdującymi się w sąsiedztwie Domami Mieszkalnymi ZUS, zaprojektowanymi przez tego samego architekta. Sam zaś projekt od lat funkcjonuje w świadomości mieszkańców miasta Gdyni jako jedna z architektonicznych wizytówek miasta.

autorka: Aleksandra Migdał (2020 r.)